این محصول جهت تشخیص، درمان یا پیشگیری از بیماری نیست. پیش از مصرف، بهویژه در صورت بارداری، شیردهی، مصرف دارو یا ابتلا به بیماری زمینهای، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
فشار خون چیست؟
خونی که در هر انقباض عضله قلب از داخل سرخرگها عبور می کند به دیواره آن فشاری وارد می کند که آن را فشار خون گویند. فشار خون دارای یک میزان ماکزیمم (فشار خون سیستولی) و یک میزان مینیمم (فشار خون دیاستولی) می باشد. در هنگام تعیین و گزارش فشار خون هر دو میزان باید ذکر شود. این میزان ها بیشتر بر حسب میلیمتر جیوه و گاهی سانتیمتر جیوه گزارش می شود. گزارش فشار خون به صورت عدد کسری است که صورت آن فشار خون سیستولی یا ماکزیمم و مخرج آن فشار خون دیاستولی یا مینیمم میباشد.
لزوم اندازهگیری فشار خون:
اندازهگیری فشار خون یکی از مهم ترین معایناتی است که تمام افراد باید هر از گاهی نسبت به انجام آن اقدام کنند. 15% افراد سن بالا دارای فشار خون بالا هستند و خودشان خبر ندارند. به همین علت هر انسانی چه مشکل داشته باشد و چه نداشته باشد لازم است که حداقل هر 6 ماه یک بار فشار خون خود را اندازه بگیرد تا در صورت بالا یا پایین بودن بیش از حد آن نسبت به درمان اقدام کند. در افرادی که مشکل فشار خون بالا دارند و در حال مصرف داروی ضد فشار خون میباشند لازم است که به طور مرتب و ترجیحاً روزانه فشار خون خود را اندازهگیری نمایند تا نسبت به موثر بودن داروها و شدت فشار خون خود آگاهی کامل داشته باشند.
شرایط قبل از اندازهگیری فشار خون:
فشار خون باید در شرایط خاصی گرفته و بهتر است کسی فشار خون را بگیرد که به این امر تسلط کافی داشته باشد و بتواند شرایط لازم را برای اندازهگیری دقیق مهیا کند. بهتر است که بیمار تا نیم ساعت قبل از اندازهگیری فشار خون غذا و چای میل نکرده باشد. سیگار نکشیده باشد و اندازه گیری فشار خون در شرایط آرام و بدون استرس انجام گیرد . در ضمن لازم است بیمار قبل از اندازهگیری فشار خون فعالیت فیزیکی سنگینی انجام نداده باشد و قبل از اندازهگیری فشار خون ، حداقل به مدت 10_5 دقیقه در حالت راحت و ریلکس باشد.
وضعیت مناسب برای اندازهگیری فشار خون :
- درست ترین حالت برای اندازهگیری فشار خون حالت درازکشیده است. و بعد حالت نشسته راحت. فردی که حداقل ده الی پانزده دقیقه در حالت دراز کشیده قرار گرفته و هیچ استرسی در این مدت به او وارد نشده باشد، اگر میزان فشار خون سیستولیک او بالاتر از 140 میلیمتر جیوه و فشار دیاستولیک بیش از 90 میلیمتر جیوه باشد، مبتلا به پرفشاری خون است. در حالت طبیعی ، اگر فردی به سرعت از پله ها بالا و پایین رود، قطعاً فشار خونش افزایش پیدا می کند. (در شرایط خاصی که احتمال می دهیم بیمار فشار خون پایین داشته باشد ولی در حالت دراز کشیده فشار خون طبیعی است، یکبار دیگر فشار خون را در حالت ایستاده یا نشسته با پاهای آویزان اندازه میگیریم که اگر پایین باشد معلوم میشود.)
- باید دست بیمار به نحوی قرار داده شود که هم سطح قلب او باشد.
- بازوبند باید در بازوی بیمار به نحوی بسته شود که نه خیلی شل باشد و نه خیلی سفت.
نحوه اندازهگیری فشار خون:
دستگاه فشار خون شامل ستون یا صفحه مدرج بازوبند و تلمبه می باشد. باید ابتدا بازوبند در بازوی بیمار بسته شود، محل آن نیز بهتر است حدود 3-2 سانتیمتر بالاتر از چین آرنج باشد. سپس بازوبند را باید آنقدر باد کرد تا نبض بیمار قطع شود و 30 میلیمتر جیوه بالاتر از آن مقدار باد کردن را ادامه داد. میزان این فشار در اشخاص بالغ بین 200_ 150 میلیمتر جیوه میباشد. سپس گوشی را از قسمت زنگوله مانند آن (و نه از قسمت مسطح و پردهدار) روی نبض آرنج (در ناحیه جلوی چین آرنج قسمت داخل) قرار می دهیم و از فشار دادن آن خودداری میکنیم. پس از آن پیچ تلمبه را کمی باز میکنیم تا هوای داخل بازوبند بتدریج خالی شود (هر ثانیه 3 میلیمتر جیوه یا هر 3 ثانیه 10 میلیمتر جیوه) و با دقت به صدای شنیده شده از گوشی گوش میسپاریم جایی که صدای نبض بیمار شروع شده به عنوان فشار سیستولی در نظر گرفته میشود. سپس صدای نبض بیمار ادامه مییابد تا کاملاً قطع شود یا خیلی ضعیف شود.
لحظه ای که قطع صدای نبض رخ می دهد نیز فشار خون دیاستولی را نشان میدهد. به عنوان مثال بازوبند را تا فشار 170 میلیمتر جیوه باد میکنیم. هنگام خالی کردن آن ، در فشار 120میلیمتر جیوه ضربان نبض را میشنویم و هنگامی که فشار به70 میلیمتر جیوه رسید، صداها کاملاً قطع میشود. اصطلاحاً بیان میکنیم که فشار خون بیمار 120 روی 70 میلیمتر جیوه یا 12روی 7 است . عدم رعایت مسائل تکنیکی و سالم نبودن دستگاه روی رقم اندازهگیری شده تاثیر میگذارد.
اشتباهات اندازهگیری فشار خون:
چندین کار به اشتباه در اندازهگیری فشار خون متداول شده است که ذکر آنها ضروری است :
1. اکثر افراد و حتی پزشکان گوشی را زیر بازوبند قرار میدهند که این امر فشار خون را بطور کاذب بالا نشان میدهد.
2. در مطب ها و بیمارستان ها معمولاً از یک نوع بازوبند برای همه استفاده میشود که این امر صحیح نمی باشد. بازوبند افراد چاق باید با افراد لاغر تفاوت داشته باشد.
3. با یک بار اندازهگیری فشار خون نمی توان قضاوت صحیح از وضعیت فرد داشت و لازم است که این معاینه در زمان ها و شرایط متفاوت تکرار شود.
4. در نهایت پیش می آید که معاینه کننده در لحظه شنیدن صدای اول شک می کند و همان لحظه بازوبند را دوباره باد میکند که این امر نیز فشار خون را بطور دروغین بالاتر از حد واقعی نشان می دهد.
نحوه اندازهگیری فشار خون با دستگاه های دیجیتالی:
امروزه دستگاههای دیجیتالی اندازه گیری فشار خون در بازار موجود است. این دستگاه ها شامل یک نوع بازوبند است که توسط لولهای به قسمت الکترونیکی دستگاه وصل میشود. با فشار دادن دکمهای روی قسمت دیجیتالی دستگاه ، بازوبند شروع به باد شدن میکند تا به یک سطح معینی برسد سپس بطور اتوماتیک باد آن میخوابد. در بازوبند یک گیرنده خاص الکترونیکی وجود دارد که نسبت به نبض حساس است و میزان فشار خون را روی صفحه نمایشگر نشان میدهد.
نکات مهم در اندازه گیری فشار خون:
- حداقل 2- 1 دقیقه بین اندازه گیری مجدد فشار خون فاصله بگذارید.
- اگر در اولین اندازه گیری فشار خون صدایی شنیده نشد سریعاً باد بازوبند را تخلیه کنید و پس از یک دقیقه دوباره اندازه گیری کنید.
- از باد کردن مکرر بازوبند باید اجتناب کرد؛ زیرا موجب احتقان وریدهای بازویی شده و در نتیجه بر روی میزان فشار خون تأثیر گذاشته و بطور کاذب فشار دیاستولی را افزایش و فشار سیستولی را کاهش می دهد.
- در افرادی که ضربان قلب نامنظم دارند و فشار خون آنها از ضربانی به ضربان دیگر تغییر میکند، چندین بار فشار خون را با رعایت زمان مناسب اندازه گیری کنید. اعداد بدست آمده از فشار ماکزیمم را با هم جمع کنید و متوسط آن را بدست آورید و سپس اعداد بدست آمده از فشار می نیمم را با هم جمع کنید و متوسط آن را بدست آورید. این اعداد به عنوان فشار خون فرد در نظر گرفته می شود.
- در حین اندازه گیری فشار خون پیچ پمپ لاستیکی را یکباره باز نکنید؛ اگر باد بازوبند خیلی سریع تخلیه شود، بخصوص زمانی که تعداد ضربان قلب فرد کم بوده یا ضربان قلب نامنظم است، موجب اشتباه در خواندن میزان فشار خون می گردد.
- اگر بازوبند به اندازه کافی باد نشود، نمی تواند سرخرگ بازویی را مسدود کند، لذا باید به این مسئله توجه شود.
- در افراد پیر فشار خون باید در هر دو دست اندازه گیری شود. اگر فشار خون در هر دو بازو متفاوت بود، میزان فشار خون بالاتر را انتخاب کنید.
- در افرادی که از داروهای کاهش دهندة فشار خون مصرف می کنند، فشار خون را در حالت ایستاده یا دراز کشیده اندازه گیری کنید.
- در خانم های باردار فشار خون را در حالت نشسته یا به صورت دراز کشیده به پهلوی چپ، اندازه گیری کنید.
- اگر برای اندازه گیری فشار خون افرادی که دارای وزن بالا و چاق هستند، از بازوبندهای کوچک استفاده شود، ممکن است فشار خون این افراد بطور کاذب بالا خوانده شود. کیسة هوای داخل بازوبند بایستی حداقل 3/2 یا 80% دور بازو را بپوشاند. اگر بازوبند بزرگ در اختیار نیست، قسمت وسط کیسة هوا را روی سطح داخلی بازو قرار دهید (روی سرخرگ بازویی).
- در افراد مسن ممکن است با تخلیه باد بازوبند با سرعت 3- 2 میلی متر جیوه، سطح جیوه یا عقربه ضربان یا پرش داشته باشد و پایین نیاید و خواند فشار خون مشکل شود؛ بنابراین باید باد بازوبند را کمی بیشتر تخلیه کرد تا سطح جیوه یا عقربه به آرامی پایین آید.
- در خانم های باردار مرحله آرام تر شدن یا خفه شدن صدا (مرحله چهارم کورتکوف) به عنوان فشار خون دیاستولی یا مینیمم در نظر گرفته می شود. اما در افراد عادی از بین رفتن کامل صدا یعنی قطع صدا (مرحله پنجم صدای کورتکوف) به عنوان فشار خون مینیمم در نظر گرفته می شود.
- اگر در خانمهای باردار حداقل در دو نوبت اندازه گیری با فاصله 6 ساعت یا بیشتر، فشار خون ماکزیمم 30 میلیمتر جیوه یا فشار خون مینیمم 15 میلیمتر جیوه نسبت به فشار خون آنها در گذشته و زمان غیر بارداری افزایش یافته باشد و یا فشار خون ماکزیمم 140 میلیمتر جیوه یا بیشتر و یا فشار خون مینیمم 90 میلیمتر جیوه یا بیشتر باشد، نشانة بالا بودن فشار خون است و در این حالت حتماً باید خانم باردار به پزشک مراجعه کند.
- در خواندن اعداد فشار خون باید دقت کنید تا تمایلی به ختم اعداد آخر به صفر یا پنج نباشد، مثلاً اگر اعداد 83/127 بدست آمده است آن را به صفر یا پنج یعنی 85/130 ختم نکنید.
- لازم است دستگاههای فشارسنج هر 6 ماه یک بار با دستگاه فشارسنج جیوه ای سالم مقایسه و در صورت وجود اشکال تعمیر گردند.
- افرادی که فشار خون طبیعی دارند (فشار ماکزیمم کمتر از 130 و فشار مینیمم کمتر از 85 میلیمتر جیوه) لازم است هر دو سال یک بار فشار خون آنها اندازه گیری شود.
- افرادی که فشار خون آنها در اولین اندازه گیری بالاتر از 85/130 ولی کمتر از 110/170 میلیمتر جیوه باشد، باید در طول حداقل 4 الی 6 هفته چندین بار در شرایط مختلف فشار خونشان اندازه گیری شود و متوسط فشار خونهای بدست آمده محاسبه شود و در صورتی که 90/140 میلیمتر جیوه و یا بیشتر بود به پزشک مراجعه نمایند.
- در بعضی افراد ممکن است فقط فشار خون سیستولی و یا فقط فشار خون دیاستولی بالا باشد؛ بنابراین اگر فشار خون ماکزیمم طبیعی (140 < میلیمتر جیوه) و فشار خون مینیمم بالا (90 میلیمتر جیوه) باشد به آن فشار خون بالای دیاستولی میگویند و برعکس اگر فشار خون مینیمم طبیعی (90 < میلیمتر جیوه) و فشار خون ماکزیمم بالا (140 میلیمتر جیوه) باشد آن را فشار خون بالای سیستولی مینامند. فشار خون بالای سیستولی بیشتر در افراد سالمند دیده می شود.
آیا میزان فشار خون تغییر میکند؟
در طول روز ، میزان فشار خون هر شخصی تغییر میکند. صبح ها میزان فشار خون بالاتر و شبها پایین تر است. در حالت طبیعی ، به هنگام نگرانی و استرس و فعالیت فیزیکی بالا میرود. برخی افراد هنگام ملاقات با پزشک مضطرب شده و میزان فشار خون آنها بالا می رود. تقریبا میزان فشار خون افراد در نخستین ملاقات با پزشک بالاتر از ملاقاتهای بعدی است. به همین علت پزشکان اندازره گیری فشار خون را در 3-2 نوبت جداگانه و یا به صورت 24 ساعته توصیه می کنند و بعد بطور موثق اعلام می کنند که فرد دچار فشار خون بالا است یا خیر؟
انواع دستگاه سنجش فشار خون:
دستگاه اندازه گیری فشار خون یک وسیله ضروری در تشخیص پزشکی است. این دستگاهها انواع مختلفی از جمله نوع جیوه ای، عقربه ای و اتوماتیک دارند. فشارسنج های جیوه ای ساده ترین و دقیق ترین وسیله برای اندازه گیری فشار خون هستند. در ذیل قسمتهای مختلف دستگاه فشارسنج جیوه ای توضیح داده می شود.
1- کاف یا بازوبند:
کاف یک پوشش دو لایه از جنس پارچه و دراز است که خاصیت ارتجاعی نداشته و به دور بازو پیچیده می شود. بازوبند باید به اندازه کافی بلند باشد تا بطور کامل دور بازوی فرد را بگیرد.
2- کیسه هوا:
کیسه هوا از جنس لاستیکی است که در درون بازوبند قرار می گیرد و قابل باد شدن است. این کیسه قابل مشاهده نیست و فقط دو لوله لاستیکی متصل به آن از بازوبند خارج میشود. کیسه هایی که نسبت به بازوی فرد خیلی کوتاه یا باریک باشند و یا هر دو اشکال را داشته باشند (در مجموع خیلی کوچک باشند) فشار خون را به طور کاذب بالاتر از فشار خون واقعی و اگر بیش از حد پهن باشند، فشار خون را پایین تر از فشار خون واقعی نشان خواهند داد. اگر کیسه کاملاً دور بازو را نگیرد یا وسط کیسه دقیقاً روی شریان بازویی قرار نداشته باشد، ممکن است فشار اندازه گیری شده، فشار واقعی نباشد. در بعضی دستگاهها وسط کیسه لاستیکی با علامت بر روی بازوبند، مشخص شده است. اندازه عرض کیسه هوا بطور متوسط 15- 13 سانتیمتر و طول آن 35- 30 سانتیمتر است.
3- لوله های لاستیکی :
از وسط کیسه هوا دو لوله لاستیکی خارج می شود که یکی به پمپ و دیگری به دستگاه وصل می گردد. این دو لوله، کار انتقال و خروج هوا را بر عهده دارند. طول لوله باید حدود 76 سانتیمتر باشد.
4 - پمپ لاستیکی، دریچه و پیچ تنظیم هوا:
از این پمپ برای تلمبه کردن و انتقال هوا به داخل کیسه هوا و تخلیه هوا از آن، استفاده می شود. برای ورود و خروج هوا بر روی پمپ دریچه ای در نظر گرفته شده است که بوسیله پیچ فلزی که با دست باز و بسته میشود، ورود و خروج هوا تنظیم می گردد. اگر پیچ ورود و خروج هوا را ببندیم، باید جیوه در سطح ثابت بماند و در زمانی که آن را باز می کنیم، باید اجازه دهد سطح جیوه به طور قابل کنترل پایین بیاید.
5- مخزن جیوه :
مخزن جیوه در انتهای دستگاه و داخل لوله شیشه ای قرار دارد و دارای یک پیچ تنظیم است که ورود و خروج جیوه را به داخل لوله شیشه ای تنظیم می کند. قبل از اندازه گیری فشار خون باید پیچ مخزن جیوه باز شود تا اجازه دهد جیوه به درون لوله راه یابد. در زمانی که هیچ فشاری وجود ندارد سطح جیوه در لوله باید بر روی صفر باشد. پس از خاتمه اندازه گیری باید دستگاه را کج نمود تا جیوه درون لوله به سمت مخزن هدایت شود و سپس پیچ مخزن را بست تا در زمانی که از دستگاه استفاده نمی شود جیوه در لوله باقی نماند.
6- لوله شیشه ای :
این لوله درون یک محفظه فلزی مدرج قرار دارد که برحسب میلیمتر جیوه و به فاصله های ?? میلیمتر جیوه درجه بندی شده است. با باد کردن کیسه هوا، در صورتی که پیچ مخزن جیوه باز باشد، جیوه به درون لوله راه یافته و بالا میرود و با تخلیه باد کیسة هوا، سطح جیوه در لوله پایین می آید. میزان فشار را میتوان از روی سطح جیوه در لوله مدرج خواند. چون سطح جیوه به صورت هلالی در لوله قرار می گیرد، برای خواندن میزان فشار خون باید بالاترین نقطه هلال جیوه در ستون را در نظر گرفت.دستگاه فشارسنج نشان می دهد که فشارخون شما تا چه حد میتواند ستون جیوه موجود در دستگاه را بالا ببرد و در نتیجه فشارخون شما به میلی مترجیوه (mmHg) بیان می شود.
در دستگاه عقربه ای به جای مخزن جیوه و لولة شیشه ای از یک فشارسنج عقربه ای استفاده شده است که با یک فنر کار میکند و بقیه قسمتهای آن مشابه دستگاه جیوه ای است. حسن این مدل در سبکی، کوچکی و راحتی حمل ونقل است اما باید بطور دورهای تنظیم و کالیبره شود.
گوشی پزشکی :
از سه قسمت تشکیل شده است:
1- قسمت گوشی :
این قسمت از دو لوله فلزی تشکیل شده است که در انتهای آنها پوشش لاستیکی قرار دارد و باید بطور ثابت و راحت در داخل گوشها قرار گیرد. با توجه به آناتومی گوش این قسمت بصورت مورب قرار داده می شود و قسمت مورب آنها باید متمایل به جلو باشد تا موازی کانال گوش باشد. طوری زاویه انرا تنظیم کنید که کانال گوش کامل با آن پوشیده وکمترین صدای بیرون داخل گوش شود.دو لولة فلزی در انتهای دیگر به دو لوله لاستیکی متصل میشوند.
2- لوله های لاستیکی :
این دو لوله از یک طرف به لوله های فلزی متصل هستند و سپس به هم متصل شده و به صفحه گوشی وصل میگردند.
3 – دیافراگم یا صفحه گوشی :
این قسمت از یک صفحه (دیافراگم) تشکیل شده است که به انتهای لولة لاستیکی متصل است. گاهی بعضی از صفحه های گوشی دو طرف داردکه طرف دیگر آن بل (قسمت کوچکتر و با سطح گودتر) نام دارد که این نوع توسط یک قطعه فلزی میله ای شکل کوچک که قابلیت چرخش دارد، به انتهای لوله لاستیکی وصل است. صدا از قسمت بل بهتر شنیده می شود؛ اما اگر از دیافراگم استفاده میشود باید با انگشتان دست صفحة گوشی را روی بازو نگه داشت.
سنجش تمام اتوماتیک فشار خون و ضربان قلب از طریق بازو
مناسب دور بازوی 26-22 سانتیمتر
مناسب استفاده با آداپتور برق
خاموشی خودکار
نمایشگر تعویض باتری
ذخیره مقادیر اندازه گیری شده
نمایشگر LCD بزرگ و خوانا
پیغام هشدار اشتباه در عملیات
رده بندی WHO
شامل 4 باطری 1.5ولت و کیف
